گفت و گوی زنده برنامه "روزآمد" با دکتر صالحی امیری

دکتر سید رضا صالحی امیری به مناسبت فرارسیدن هفته دولت، مهمان برنامه «روزآمد» از شبکه پنج سیما بود. او در ابتدای برنامه با بیان اینکه یکی از شعارهای اصلی دکتر روحانی در حوزه فرهنگی گفت‌وگوی فرهنگی بود، گفت: نوعی نقاهت بین دولت و نخبگان در حوزه‌های مختلف هنرمندان، اصحاب قلم و صاحبان فکر و اندیشه پیش آمده بود. این گفت‌وگوی فرهنگی یکی از نکات مهمی است که بتواند جامعه مسیر واقعی توسعه خود را پیدا کند.

کتابخانه ملی خانه دوم نخبگان است

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ادامه داد: کاری که ما در کتابخانه ملی انجام دادیم، ایجاد اندیشگاه فرهنگی بود و اعلام کردیم این مکان، مرکزی برای گفت‌وگوی فرهنگی و کرسی آزاد اندیشی است که بیش از 550 نشست را در 2 سال گذشته برگزار کردیم.

نکته جالب این است که جامعه دانشگاهی، هنرمندان، نخبگان، اصحاب قلم، جامعه دینی، روحانیت و همه حوزه‌ها از این برنامه‌ها استقبال کردند.

صالحی امیری با بیان اینکه گروه‌های مختلف با گرایش‌های مختلف در این برنامه‌ها حضور دارند، تصریح کرد: مهم‌ترین دستاورد این اندیشگاه ایجاد تعامل  فرهنگی میان نخبگان و گفت‌وگوی فرهنگی است. اگر جامعه بخواهد مسیر واقعی توسعه را پیدا کند، اول باید اولین قدم گفت‌وگو است و آغاز گفت‌وگو نیز در عرصه فرهنگ است.

او با اشاره به اینکه کتابخانه ملی در راستای سیاست دولت تحت عنوان گفت‌وگوی فرهنگی،‌ قدم برداشت، اظهار کرد: چیزی که برای ما جالب است این است که جامعه نخبگان به ما،‌ دولت و شعاری که دادیم، اعتماد کرد و شعار کتابخانه ملی به عنوان خانه دوم این قشر، محقق شده است.

مشاور رئیس جمهوری در ادامه افزود: دولت در عرصه فرهنگی یک برنامه منسجمی را تعریف کرد و مهترین نکته‌ای که دنبال کرده است، ایجاد بستر لازم برای فعالیت‌های فرهنگی نخبگان، فرهیختگان و نهادهای فرهنگی است. امروز باورمان این است که مجموعه جامعه فرهنگی از هنرمندان تا صاحبان فکر و قلم، با دولت آشتی کرده‌اند و این رفتار آشتی جویانه، سرمایه بزرگ فرهنگی و اجتماعی دولت است.

دولت مدافع امنیت فرهنگی است

صالحی امیری با بیان اینکه نکته دیگری که دولت در عرصه فرهنگ دنبال کرده است، پذیرش تنوع فرهنگی است، بیان کرد: جامعه ما یک جامعه متنوعی است و نمی‌توان این جامعه را به یک جامعه یک رنگ تبدیل کرد.‌ وظیفه دولت ایجاد بستر لازم برای فعالیت همه نهله‌های فرهنگی و فکری در چهارچوب مبانی، قانون، ارزش‌ها و هنجارهای رسمی در نظام است.

او به امنیت فرهنگی اشاره و تاکید کرد: باید یک نخبه یا یک فرهیخته احساس امنیت فکر، بیان، قلم و به تعبیر امروزی امنیت پس از بیان داشته باشد. این نکته مهم است که دولت مدافع امنیت فرهنگی در جامعه است.

رئیس انجمن مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی ایران، با تاکید بر اینکه مهم‌ترین نکته مورد توجه دولت، بحث عدالت فرهنگی است، اظهار کرد: عدالت فرهنگی یعنی آحاد ملت بتوانند از این عدالت برخوردار باشند. به جای اینکه منابع فرهنگی در تهران باشد، در تمام کشور توزیع شود. درواقع عدالت فرهنگی یعنی همه آحاد ملت از همه منابع فرهنگی به صورت برابر امکان برخورداری داشته باشند.

صالحی امیری، خاطرنشان کرد: عدالت فرهنگی یعنی تبعیض بین گروهی با گروه دیگر وجود نداشته باشد و این کار بسیار سختی است و رسالت مهم دولت‌ها است. دولت‌ها نمی‌توانند در این سرزمین مدافع یک جریان فکری باشند. من فکر می‌کنم اگر بخواهیم با انصاف صحبت کنیم، این دولت در حوزه فرهنگی با این برنامه و شعارها موفقیت خوبی داشته است.

او در پاسخ به اینکه اگر این موفقیت نسبی را بپذیریم، چرا این همه انتقاد نسبت به دولت وجود دارد، عنوان کرد:‌ ما یک نظام، یک سیستم و یک ساختار هستیم و عده‌ای اصرار دارند تفاوت و شکافی میان دولت و نظام تعریف کنند که این تحلیلی انحرافی است و عده‌ای به این تحلیل انحرافی واقف نیستند.

مشاور رئیس جمهوری با اشاره به اینکه نظام سیاسی یک ساختار، یک رهبری، یک قانون، یک مجلس، یک دولت و یک قوه قضاییه دارد و همه باید در این سلسله مراتب تعریف شوند، اذعان کرد: اگر عده‌ای بخواهند در کشور ادبیات خود را به این سمت سوق دهند که ما نظام را به رسمیت می‌شناسیم و دولت را به رسمیت نشناسند، تحریفی انحرافی است. عملکرد دولت عملکرد نظام است و این رابطه یک رابطه ارگانیک است و اگر دولت را از نظام جدا کنید، دولت تعریف مستقلی نخواهد داشت و اگر نظام را از دولت جدا کنیم، نظام تعریف مستقلی نخواهد داشت.

هیچ‌کس نمی‌تواند در هر گوشه کشور برای خود قانون تصویب کند

صالحی امیری با اشاره به بحث کنسرت‌ها و لغو آن،‌ گفت: جدا از اینکه کنسرت چگونه برگزار می‌شود، بحث خیلی مبنایی داریم. یک نظام، یک دولت و یک قاتون در کشور حاکم است و هیچ کس حق ندارد در هر گوشه از کشور برای خود قانون محلی وضع کند. در آن صورت ما با یک اغتشاش و هرج و مرج فرهنگی مواجه می‌شویم که تصویر نظام را در دنیا خراب می‌کند.

او ادامه داد: این مسئله در داخل نیز نظام را ناکارآمد نشان می‌دهد. مهم‌ترین وجه یک نظام در افکار عمومی انسجام نظام است اما اگر بنا باشد عده‌ای خارج از این نظام سیاسی خودشان را به حق بدانند و هر آنگونه بخواهند اظهار نظر کنند، هرج و مرج و ناامنی فرهنگی است و درنهایت به زیان امنیت ملی و مهمتر از همه توسعه فرهنگی و اقتصادی در بستر ثبات و آرامش شکل می‌گیرد.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، با اشاره به اقتصاد مقاومتی، خاطرنشان کرد: بحث اقتصاد مقاوتی طرح مسئله از سوی مقام معظم رهبری است. دولت و مجموعه نظام سیاسی موظف شدند در راستای چهارچوب مقاوتی خود را تطبیق دهند اما در این فضا بخشی بیاید بگوید من موافق نیستم، هرج و مرج ایجاد می‌شود.

صالحی امیری با تاکید بر اینکه وقتی شعار به گفتمان اقتصاد مقاومتی تبدیل می‌شود، نکته کلیدی در آن وجود دارد که گفتمان در بستر ثبات و آرامش شکل می‌گیرد، بیان کرد: چیزی که بخشی از مخالفان دولت یا کسانی که دولت را تخریب می‌کنند و به آن توجه ندارند که من معتقد هستم خود تخریبی می‌کنند، این است که تخریب دولت تخریب نظام است. در بحث اقتصاد مقاومتی قوا به جای اینکه همدیگر را کمک کنند و هم پوشان یکدیگر باشند، همدیگر را تخریب کنند، اقتصاد مقاومتی شکل نمی‌گیرد.

اقتصاد مقاومتی در سطح شعار باقی مانده است

او با بیان اینکه بعضی از جریان‌ها و جناح‌های سیاسی، متاسفانه با این ادبیات مقام معظم رهبری برخورد شعاری می‌کنند و شعار ملی به بنر و پوستر و همایش تبدیل می‌شود، گفت: وقتی بحث از گفتمان می‌شود یعنی یک برنامه بلند یک دهه، یعنی عزم ملی برای حرکت به سمت یک جریان سازی جدیدی در حوزه اقتصادی که مقدمه آن فرهنگی شکل می‌گیرد. معتقد هستم که اقتصاد مقاومتی به نتیجه نخواهد رسید مگر اینکه بسترهای فرهنگی پیش از آن فراهم شود.

مشاور رئیس جمهوری با اشاره به این نکته که ما دو مفهوم داریم که باید تفاوت آن را بشناسیم، این مسئله را یک چالش جدی و تحلیلی دانست و افزود: در بسیاری از همایش‌ها هم این تحلیل اشتباه و انحراف دیده می‌شود. شعار ملی به منظور تحریک و تهییج ملی است اما اگر بخواهیم اقتصاد مقاومتی به گفتمان ملی تبدیل شود، نیازمند گفتمان سازی هستیم که نیاز ملزومات خود را دارد.

صالحی امیری تاکید کرد: اولین الزام اقتصاد مقاومتی بسترسازی فرهنگی است. یعنی مردم باید احساس نیاز به اقتصاد مقاومتی کنند نه مسئولان که این مسئله معکوس شده است. حال سؤال این است که آیا جامعه مانند آب، نان، حمل و نقل و آموزش، به اقتصاد مقاومتی هم احساس نیاز می‌کنند؟ اگر جواب مثبت است این گفتمان شکل گرفته است و اگر منفی است اقتصاد مقاومتی تبدیل به گفتمان ملی نشده و در سطح شعار باقی مانده است.

او با بیان اینکه اگر اقتصاد مقاومتی که از سوی مقام معظم رهبری مطرح می‌شود و همه باید به آن تن دهند، در بقیه حوزه‌ها نیز باید این اصل تسری پیدا کند، بیان کرد: وقتی سیاست فرهنگی در کشور اعلام می‌شود و مصوبه شورای انقلاب فرهنگی وجود دارد و دولت آن را تصویب می‌کند، باید در کل کشور تبعیت شود. این نمی‌شود که بخشی از کشور از یک بخشی از سیاست‌ها تبعیت و از بخش دیگر تبعیت نکند. نقض هر چیز را قانون مشخص کرده است. مرجع سیاست گذاری فرهنگی، شورای عالی انقلاب فرهنگی است. مرجع اجرای آن دولت و نهادهای فرهنگی است.

 دولت به دیپلماسی فرهنگی بها داده است

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با اشاره به اینکه در نظام بعد از پیروزی انقلاب گفتمان ارزش‌ها، گفتمان سازندگی، گفتمان توسعه سیاسی اصلاحات، گفتمان عدالت و گفتمان اعتدال ظهور کرد، خاطرنشان کرد: هر یک از این مقامات با آن گفتمان خاص خود از مردم رأی گرفتند و این رأی در چارچوب سیاست‌های کلان نظام بود. بنابراین امروز شعار دولت و سیاست‌های دولت، سیاست‌های مردم و جامعه است و از فیلتر رأی مردم عبور کرده است. به علاوه اینکه در این جامعه وقتی مردم از یک گفتمان استقبال می‌کنند، رئیس دولت موظف است به شعارها و برنامه‌هایی که داده است،‌ پایبند باشد.

صالحی امیری با اشاره به اینکه دولت باید رضایت مردم را جلب کند، چرا که دولت از سیاست‌هایی که به مردم اعلام کرده، رأی گرفته است، به فعالیت‌های فرهنگی دولت تاکید و عنوان کرد: در عرصه داخلی انسجام ملی و انسجام فرهنگی را به عنوان یک اصل اول دنبال کرده است. یعنی این انسجام به معنی کل دیدن یک مجموعه است که اجزای مختلف دارد اما با مفصل‌هایی با هم ارتباط می‌کنند. این مفصل بندی یک نظام یک پارچه هارمونیک را نشان می‌دهد. دولت به دنبال انسجام فرهنگی در جامعه ایران است که هر ایرانی در چهارچوب قوانین و ارزش‌های حاکم بر نظام دیده شود.

او ادامه داد: دولت به دنبال ایجاد بستری برای توسعه فرهنگی است. توسعه فرهنگی با شعار و همایش ایجاد نمی‌شود. توسعه فرهنگی در کانون‌های نخبگی، در گفت‌وگوی فرهنگی و در نقد فرهنگی شکل می‌گیرد.

مشاور رئیس جمهوری به یکی دیگر از فعالیت‌های دولت در عرصه فرهنگ اشاره کرد و توضیح داد: امروز ما باید با دنیا تعامل فرهنگی داشته باشیم. در عرصه دیپلماسی سیاسی، عرصه رقابت، منافع و قدرت است اما دیپلماسی فرهنگی حوزه ارتباط و تعاملات فرهنگی میان ملت‌ها است. بنابراین اگر بنا است انقلاب اسلامی صادر شود، باید با ملت‌ها ارتباط برقرار کنیم که همان دیپلماسی فرهنگی است و دولت به این دیپلماسی بها داده است.

صالحی امیری با اشاره به بحث توسعه گفت: باید بپذیریم که ریل توسعه از فرهنگ آغاز می‌شود. اگر در اقتصاد در چالش هستیم، اگر در سیاست رقابت می‌بینیم، اگر در اجتماع ایدز و خشونت می‌بینیم، ریشه آن فرهنگی است که نکته بسیار مهم است. توسعه ریلش از نفت و صنعت آغاز نمی‌شود. ریل توسعه از حوزه فرهنگ آغاز می‌شود؛ چرا که اگر مدرسه، دانشگاه و حوزه‌های علمیه ارتقا پیدا کنند، جامعه فرهنگی، نظام فرهنگی و اقتصاد فرهنگی خواهیم داشت.

او سپس به ارائه گزارشی از عملکرد سازمان اسناد و کتابخانه ملی پرداخت و افزود:‌ یکی از کارهای خوبی که انجام شده است با سه سازمان بین المللی شورای جهانی کتاب، شورای جهانی آرشیو و یونسکو کار می‌کنیم و موفق شدیم 43 اثر را در ثبت ملی، 5 اثر در منطقه و 9 اثر را در یونسکو ثبت کنیم که یکی از قدم‌های موثری بود که توانستیم برداریم.

رئیس ازمان اسناد و کتابخانه ملی در پایان با بیان اینکه در دو سال گذشته بیش از دو هزار نسخه خطی را توانستیم به مخازن کشور افزایش دهیم، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران تنها کشوری است که بیش از دو میلیون منبع خطی در دنیا دارد که از این تعداد یک میلیون در شبه قاره، نیم میلیون در آسیای میانه و نیم میلیون در ایران است که یکی از غنی‌ترین کشورهای بزرگ در دنیا به لحاظ میراث مکتوب و معنوی، ایران است.